Schatzoeken

Foto: SVT Nyheter

Belangrijk item in het nieuws deze week is het zoeken naar mineralen in de Zweedse bodem. Hier is dan ook wat merkwaardigst aan de hand. Momenteel mogen er op meer dan 600 plaatsen in Zweden proefboringen gedaan worden op jacht naar mineralen. Waar naar gezocht wordt is o.a. kobalt; dat wordt veel gebruikt in de techniek van de moderne mobiele telefoon, Lithium; veel gebruikt in oplaadbare batterijen en vanadium; een element dat gebruikt wordt om staal harder te maken maar dit kan ook gebruikt worden om opgewekte energie in op te slaan o.a. van zonne- en wind energie. De vergunning voor deze proefboringen wordt verleend door een speciale rijksinstantie: Bergstaten. Het merkwaardige is dat de eigenaars van de grond waar de proefboring mogelijk gaat plaats vinden geen enkele rol in dit hele proces spelen. Ze hoeven hierover niet gehoord te worden en of ze het er wel of niet mee eens zijn, speelt geen rol. De vergunning wordt verleend door Bergstaten en de eigenaar kan in beroep gaan maar de kans op tegenhouden is feitelijk nul. Dat is zo omdat er een algemeen belang is om mineralen te winnen en dat is belangrijker dan het individuele belang. En daar is natuurlijk veel ophef over. Waarschijnlijk heeft een proefboring nog niet zoveel inwerking op het milieu maar mocht hier daadwerkelijk een mijn gaan komen dan heeft dit gigantische consequenties. Als eigenaar van de grond woon je waarschijnlijk in de buurt en een mijn heeft zoveel inwerking op het landschap en de woonomgeving dat verhuizen dan echt noodzakelijk gaat worden. Het andere wat merkwaardig is aan dit schatzoeken is dat buitenlandse bedrijven net zoveel recht hebben op een proefboring en latere exploitatie als Zweedse. Veel van de 600 proefboringen worden ook uitgevoerd door buitenlandse bedrijven. De Zweedse staat krijgt hier niets extra’s voor terwijl de grondstof wel uit de Zweedse bodem komt. Hoogst merkwaardig! Een bekend onderzoeksteam dat elke woensdagavond een programma (Uppdrag granskning) heeft over hun onderzoekingen had hier gisteravond een special over. En weer verbaasden Hans en ik zich over deze gang van zaken. Een aantal jaar geleden waren wij in Nora bij een bijeenkomst over dit item. Toen was het actueel dat er in onze omgeving mogelijk een proefboring zou plaatsvinden. Dit zou wel een eind van ons af zijn, maar uit nieuwsgierigheid gingen wij hierheen. Ook hier hoorden wij dat het om een buitenlands bedrijf ging en dat de eigenaar van de grond hier niets over te vertellen had.

Geplaatst in Blogg-nl | Tags: , , | 6 reacties

De eerste sneeuw!



Zoals al verwacht werd, er ligt nu sneeuw. Nog een behoorlijke laag ook! Maar natte sneeuw en echte koude komt nog niet. Het zal wel blijven liggen maar dan als een soort paplaagje. Nu rond de 7 centimeter. Voor ons hondje blijkbaar wel feest. Hij wilde plotseling een groter stuk lopen en rende spontaan rond. Gewoonlijk is hij ’s middags meer van de verplichte plas en dan gauw naar huis. We zijn er klaar voor, gisteren heeft Hans de spijkerbanden op de C70 gemonteerd en zijn we nog wezen test-rijden.
Er wordt ook weer bos weggehaald in ons dorpje. Aan de weg naar Älvhyttan zijn ze druk bezig. Dag en nacht is er een gebrom van machines te horen. Een aantal huizen staan er vlakbij en zullen wel wat slechter slapen nu. Waarschijnlijk gaan ze nog wel meer delen weghalen nu ze hier eenmaal zijn.


Mijn kippen zijn verhuisd. Maandag hebben we ze overgezet in het nieuwe hok. Ik had de verlichting in het oude hok uitgedaan en ze daar opgesloten. Dacht dat ze wel zouden gaan slapen maar dit was zeker niet het geval. Werd nog een hele actie. Ze lieten zich niet zo makkelijk pakken en als we ze eenmaal hadden dan schreeuwden ze heel luid. Gelukkig hebben we hier weinig buren anders was er wel een oploopje ontstaan. Het leek of we ze allemaal een kopje kleiner gingen maken. Maar ze zitten er nu. Het is ook voor mij even wennen. Vanuit het huis zie ik ze nu en kan dus ook zien hoe ze op de stokken zitten te slapen. Dat roept bij mij wel wat angst op. Niet iedereen zit in de groep, een drietal kippen zitten alleen te slapen, een stok lager. Bij koude kan dit problemen geven. Tja, anders wist ik dit niet, nu kan ik me hier weer druk over maken….


Geplaatst in Blogg-nl | Tags: , , , | 2 reacties

Het leven in het Noorden

Copyright DN-livetiNorden

Copyright DN, Jack Mikrut; Livet I Norden

Er is een nieuw boek verschenen dat het leven in het Noorden weergeeft in woord en beeld. Het beschrijft het dagelijkse leven van mensen die wonen in het noorden en dat is dan het gebied: van Groenland in het westen tot Karelië (Rusland) in het oosten, van Rødby (Denemarken) in het zuiden tot Spitsbergen in het noorden. 27 miljoen mensen wonen in dit gebied dat vijf tijdszones heeft. Hier bevinden zich de meest uiteenlopende habitats; uitgestrekte vlaktes en hoge bergen, grote bossen en verlaten heidevelden, kronkelende rivieren en enorme gletsjers. Tegelijkertijd woont de overgrote meerderheid van de inwoners in steden.Wat ze allemaal gemeen hebben is dat ze dicht bij de natuur wonen en dat de natuur een grote rol speelt in hun dagelijkse leven. In mei van dit jaar hebben meer dan 1000 fotografen de opdracht gekregen om juist in dit gebied het dagelijkse leven van deze mensen in beeld te brengen en daaruit zijn meer dan 200 foto’s geselecteerd. Het boek dat hierover uitgegeven is, is in de noordelijke talen en het engels. Hele mooie foto’s die het gevoel bewerken natuurlijk. Dagens Nyheter (een Zweedse krant) heeft een van de beroemdste foto’s in het artikel staan, zie hierboven. De door haar moeder verlaten eland Olivia, kreeg een nieuw tehuis bij de familie Lindh ten westen van Uppsala en pakt hier een boterham aan van haar baasje. Link naar het artikel: klik op de foto. Het boek is dus te koop in het engels en heet dan Nordic Life, schrijvers: Petter Karlsson, Åsa Görnerup en Johan Erseus, ISBN: 9789171264619. Hier in Zweden zie ik dat de engelse versie te koop is, voor Nederland moet je even zelf kijken of het via de ISBN bestellen? Er zijn nu al diverse foto tentoonstellingen. Overigens ben ik niet zo’n blogger die betaalt wordt voor reclame, ik zag op TV diverse foto’s en vond het gewoon mooi!

Geplaatst in Blogg-nl | Tags: , | 4 reacties

Sneeuw voorspeld

De afgelopen week was een beetje gevuld met voorbereidingen op de komende winter. Voor zondag is er sneeuw voorspeld. Afgelopen weekend probeerde Hans dus vast de nieuwe spijkerbanden te monteren op onze nieuwe auto. Een tijd later kwam hij bedenkend kijkend terug. Het was niet gelukt, geen idee waar hij de krik goed neer kon zetten zonder de diverse kunstof beschermdelen etc. te verbuigen. Dus boekten we via internet een afspraak, afgelopen woensdag zou het garagebedrijf waar we de Dacia gekocht hadden, de banden monteren. De nieuwe banden mee in de auto, mes en handschoenen mee want wij verwachtten dat we zelf o.a. het plastic zouden moeten verwijderen en de oude banden in de auto zouden moeten leggen. Daar eenmaal gekomen stond er een heel aardige monteur klaar die het liefs alles geheel zelf deed. Hij kwam uit Syrië en was vier jaar geleden naar Zweden gekomen. Praatte perfect Zweeds, hij vertelde veel over Syrië en had het dan over “bij ons”. Dat was merkwaardig vond ik, “ons” zou toch eigenlijk nu Zweden moeten zijn. Perfecte service, spijkerbanden gemonteerd en alles keurig ingeladen. Eerste voorbereiding voor de winter. Ook onze Volvo C70 moet tijdens de winter in gang gehouden worden. Hiervoor had Hans de spijkerbanden te voorschijn gehaald en met de hogedrukspuit afgespoten. Helaas ging hierbij een loodgewichtje los. Dus vanmorgen, toen we naar Nora gingen om lekkere broodjes te halen en een aantal boodschappen te doen, de band meegenomen en uit laten balanceren. Deze kunnen er nu ook op.
Het vogelvoederhuisje staat voor het huis en wordt al druk bezocht. Vogeltjes hebben gelijk door dat dit er staat en controleren elke dag wat erin zit.
Tja, en dan nog iets minder leuks.  De twee jonge haantjes zijn dood, op mijn verzoek. Ik zag dat een van dezen die juist het meest haan was, zijn zusje probeerde te verkrachten en dat was het teken dat het nu wel lang genoeg geduurd had. Heel veel energie heb ik gestopt in het zoeken van een nieuw tehuis voor de jonge heren maar het is niet gelukt. Het aanbod van hanen is zo tegen het eind van de herfst erg groot en we wonen natuurlijk wel erg afgezonderd. De winter kunnen ze niet samen met de andere kippen zijn, dat wordt zeker ruzie tussen de drie hanen (Viggo en de twee jongen) en de ruimte is dan te klein om ze allemaal een veilig onderkomen te bieden. Als er sneeuw ligt, willen ze niet in de buiten- ren of buiten in de tuin. Dus het enige alternatief was om ze te slachten. Hiervoor heb ik Vincent gebeld, hij is jager en heeft geen probleem met het omleggen van twee vogeltjes. Hij was vrij en kwam direkt. Ik had de twee hanen alleen gezet en Vincent heeft ze geschoten. Hij had een klein geweer bij zich met een geluidsdemper. Het is bij kippen altijd een beetje moeilijk, ze bewegen nog even. Vincent is heel ervaren maar heeft ze toch twee keer geraakt om zeker te zijn. Hij zei dat het beste was op ze even op te hangen zodat het bloed eruit kan lekken. Eerst had ik ze bij een berk opgehangen, aan het hoofd dat was volgens Vincent het beste. Maar toen het ging regenen heb ik ze in de kas gehangen. Niet leuk maar ze hebben het goed gehad en niet doorgehad wat er gebeurde. Morgen ga ik ze villen want om ze niet te eten, vind ik zonde. Een supermarktkippetje eet ik ook weleens en dit is natuurlijk veel beter qua levensloop. Foto van de dode heren kun je HIER zien, als je dat wilt. Hun zusje is nu dus eenzaam, zag net dat ze alleen in de buitenren zit op de zitstokken. Beetje zielig, eerst zaten ze hier met zijn drieën. Hoop dat ze gauw een plekje vindt in de groep.

Geplaatst in Blogg-nl | Tags: , , | 2 reacties

De “normale” tijd

Dit weekend was dus de overgang naar de wintertijd, die de “normale” tijd genoemd wordt. Zo zou het altijd geweest zijn als niet de zomertijd ingevoerd was(Nederland 1977, Zweden 1980, volgens WIKIPEDIA). De discussie over hoe in de toekomst wordt, loopt nog. Mij valt die “normale” tijd zwaar. Om half zes is het hier nu echt pikkedonker, en ik weet dat wordt het nog eerder. ’s Morgens is het nu wat eerder licht, zo rond 7 uur, maar daar heb ik niet zoveel aan. De koude motiveert niet om extra vroeg op te staan.
Eigenlijk zijn we ook uitgewerkt in de tuin. Bladeren zijn allemaal weg, Hans heeft hier een geweldig blader-opveeg karretje voor achter de grasmaaier (foto hierboven van 2018)  en hiermee zoeft hij het hele erf mee rond. Meeste werk is nog om het te legen, het is vrij zwaar spul, gemaaide natte bladeren en later moet die verzamelberg natuurlijk weer verwijdert worden. Maar dat kan volgend jaar dus. De tuin is dus bladvrij, de kweekkas opgeruimd, alle verf etc. in de grondkelder plaats zodat het vorstvrij staat. En de spijkerbanden staan verzameld in de carport om gemonteerd te worden. Hans heeft nog bij de Dacia gekeken hoe hij deze zelf zou kunnen monteren maar na lang zoeken hoe de krik zou moeten staan zodat deze stevig zou staan en twijfelend over de diverse afdekplaten, hebben we nu een afspraak bij de garage op woensdag. Volgens de weersvoorspellingen zou dit nog op tijd zijn, vrijdag staat er iets sneeuw gepland. Hopen dat dit klopt. Met sneeuw 25 kilometer rijden met zomerbanden staat ons niet echt aan.
Afgelopen woensdag hebben we de 3 20-liter emmers met gistende wijn gefilterd. Het gisten was klaar en nu moesten de overige chemicaliën erin om het gistproces te stoppen en de wijn helder te maken. Hiervoor hadden we een extra emmer nodig want we hebben er maar 3. Onze buur Mona gevraagd, dacht dat zij een wijnemmer had maar zij kwam met een grote huishoudemmer die ze alleen voor vruchten gebruikte. Dit kon ook natuurlijk. Hier paste een wijnemmer in en dan konden de andere twee gewoon een emmer opschuiven. Op het eind de huishoudemmer geleegd in de laatste wijnemmer. Nu staat alles helder te worden en dan hebben we straks 50 liter wijn! Is een derde van alleen witte druiven, een derde rode en een derde gemengd.
We hebben weer muizen in de auto’s in de carport. Het meest in de Volvo C70. Vorige week zagen we muizenpoep in de achterbak en keek Hans gelijk in het luchtfilter. Ja, dit zat weer vol met bladeren. Een aantal keren hadden we al gehad dat de garage een doos met bladeren liet zien die ze uit het filter hadden gehaald, bekende plaats dus (zelfde muis??). Gelijk alles gestofgezogen en schoongemaakt. Stonk verschrikkelijk. Twee muizenverjagers gekocht, deze maken een voor muizen irriterend hoog trillend geluid en zouden ze moeten tegenhouden (had ik al in ons vakantiehuis en lijkt  te werken), vier muizenvallen gezet, twee lampen met bewegingsmelders bij de auto’s neergehangen en beide motorkappen open. Donderdag zouden we met de cabrio naar Nora rijden. We legden alles in de achterbak en hierbij schoot een muis weg. Deze dook in de reserveband. Alles eruit gehaald en geprobeerd de muis te vangen. Maar deze was snel verdwenen in de kofferbakbekleding. Nu is dus ook de kofferbak leeg en staat ook deze open. Ellende!! Nog niets gevangen ondanks het feit dat ik gisteren alle vallen met de zo populaire kleine gehaktballetjes (köttbullar) heb gevuld. Iets wat een echte Zweedse muis toch niet moet kunnen weerstaan. Maar misschien bedenkt hij zich nog…

Geplaatst in Blogg-nl | Tags: , , , | 6 reacties

Peperkoekjes

In de herfst en winter zijn peperkoekjes erg populair. Wij eten ze vaak bij de glögg (Zweedse gluhwein). Volgens de traditie moet je hier dan een eigenlijk een beetje smeerkaas op doen. Afgelopen donderdag deden we boodschappen in Nora en kochten bij de Systembolaget twee soorten glögg, de jaarglögg en wat meer alcoholbevattende glögg. De jaarglögg is een glögg die elke jaar wisselt en een beetje apart gekruide glögg in een speciale fles. Nu is de fles diep rosé en de smaak is alaho(?? beetje tropisch dus). Leuk om de flessen te bewaren, wat wij zoals velen doen. Bij de supermarkt keek ik naar peperkoekjes (pepparkakor) en vond deze vrij duur. Kocht ze dus niet, zuinig zoals ik ben. Maar toch was het een beetje leeg bij de glögg. Ik besloot eens naar een recept te kijken. Een aantal jaar geleden had ik dit geprobeerd en de conclusie getrokken dat deze koekjes beter gekocht konden worden. Kon me niet direct herinneren waarom. Het recept leek eenvoudig, alleen het aantal 125 stuks was wel veel. Gemakkelijk de hoeveelheden delen zodat het minder koeken zouden worden was niet eenvoudig. Ik besloot het maar gewoon zo te laten. Had nog vormpjes, o.a. een eland. Het deeg moest eerst minst een nacht in de koelkast. De volgende dag dus aan de gang. Het ging zoals ik al vermoedde, het deeg plakte aan de deegrol en aan de plaat. Meer meel strooien hielp iets maar het werd al snel een behoorlijke chaos. De vormpjes trokken scheef, moeilijk om mooi weg te halen zodat het te bakken koekje goed overbleef. Ik weet dat ik een matig handige bakker ben en nogal gemakzuchtig. Dit was dus niets(voor mij!). Het resultaat met de vermelde temperatuur en vermelde tijd gaf net niet gare koekjes. Ik had zin om het overige deeg, wat nog erg veel was, maar weg te gooien maar dit stond mij ook tegen. Zonde toch. Misschien kort bakken voor de kippen? Las een tip op internet, met het deeg tussen bakpapier was het makkelijk uit te rollen. Nog eenvoudiger om het met de hand uit te drukken en dan het bovenliggende papier eraf te trekken, bedacht ik. Zo doe ik nu en dan worden de koekjes mooi dun (moet!) en geen geknoei. De vormpjes heb ik maar opgegeven. Heb nu met het deeg al zeker 60 koekjes gebakken en nog steeds is er deeg over. Dit kan ik langer in de koelkast bewaren maar ondanks dat is het toch wel erg veel. Misschien toch kopen volgende keer (nadat het deeg op is)?
Recept HIER (gooi het even in de vertaler!).

Geplaatst in Blogg-nl | Tags: , , | 2 reacties

Wiens opa?

In het Zweeds wordt ook vaak de familieband genoemd. Zo heet opa, de vader van moeders kant morfar oftewel moeder’s vader. Van vaders kant heet opa farfar, vader’s vader of papa. Dus er is farfar en farmor (opa en oma van pappa’s kant) en morfar en mormor (opa en oma van mamma’s kant). Overgrootvader en moeder op dezelfde manier: farfarsfar, farfarsmor en morfarsfar, morfarsmor. Met ooms en tantes is het net zo: morbror(de broer van mamma) en moster (de zuster van mamma of schoonzus van mamma) of farbror (de broer van pappa) en faster (de zuster van pappa of schoonzus van pappa). Farbror wordt ook wel gebruikt om een onbekende oudere man te benoemen. Dat hadden wij een keer toen een buur tegen ons zei dat hij een “farbror” die naar Hollanders die het dorp woonden vroeg, naar ons verwezen had. Ik verbaasde mij over dat zijn oom naar ons zou vragen maar dit is dus gewoon een benaming. Bij Donald Duck (Kalle Anka in het Zweeds) is dit in de Zweedse versie niet helemaal goed gegaan. De neefjes: Kwik, Kwek en Kwak noemen Donald “farbror Kalle”. Terwijl zij de zoontjes zijn van de zus van Donald, Dumbella. Zie de stamboom HIER. Hierover las ik in de Kalle Anka afgelopen zomer een verklaring. Toen Kalle Anka naar Zweden kwam was het de vertaler niet geheel duidelijk hoe de verhoudingen waren binnen de familie Duck. Hij vertaalde uncle naar farbror. Later bleek dat dit morbror had moeten zijn, maar toen hebben ze het zo maar gelaten.
Vergat nog even te vertellen dat het ook met neef en nicht zo werkt in het Zweeds. Brorson of brorsdotter bij een neef of nicht van je broer en systerson of systerdotter bij een neef of nicht van je zus.

Geplaatst in Blogg-nl | Tags: , , | 4 reacties