IJshaar

Copyright SVT NYHETER/Ewa Grunditz Lilliesköld

Soms als we in het bos lopen zien we afgebroken takken in het bos liggen waarop een soort wit schuim lijkt te zitten. Laatst met een wandeling kwamen we dat weer eens tegen. IJshaar riep Hans gelijk, bevroren vocht op een niet bevroren tak. Vreemd fenomeen, ben er maar eens op gaan zoeken. In het Zweeds heet het håris net omgekeerd dan in het Nederlands, ijshaar. En de Zweedse nieuwszender had hier een artikel over geschreven met mooie foto’s (in het artikel kun je op visa alla (10) drukken en dan zie je meer foto’s).  Ik begrijp nu ook waarom we het al een paar gezien hebben, in het artikel wordt gesproken over milde winters en ja, dat is nu net wat we hebben. Ruim boven nul, soms ’s nachts onder nul, mistig, regen en natte sneeuw. De tekst is als hieronder (vertaald uit het Zweeds) maar je kunt natuurlijk ook in de Nederlandse WIKIPEDIA kijken…
IJshaar komt meestal voor op het breekpunt tussen herfst en winter, of tijdens milde winters.
Het is een van de vele fascinerende fenomenen van de natuur. Het komt voor wanneer vocht uit houten stokken naar buiten sijpelt en als ijs bevriest.

Het stuk hout is misschien niet bevroren, maar de omringende lucht moet min graden zijn. Daarom verschijnt ijshaar gedurende die tijd in de late herfst voordat er sneeuw ligt en als de nachtelijke luchttemperatuur net onder de nul komt. Tegelijkertijd houden de stukken hout, die oude takken of een stronk kunnen zijn, de hele nacht plusgraden.

Het hout is verzadigd met water na de herfstregens. ’s Nachts sijpelt er langzaam vocht uit het stuk hout en bevriest het vervolgens tot ijs zodra het in contact komt met de vries temperatuur in de lucht.

Copyright SVT NYHETER/Jonas Andersson

Precies welke voorwaarden nodig zijn voor het fenomeen is niet helemaal duidelijk. Een bepaald verval is een must, dus er is waarschijnlijk wat schimmel of misschien een bacterie bij het proces betrokken. Bovendien kunnen alleen de stukken hout van loofbomen, voornamelijk eiken en beuken, die fascinerende formaties van het ijshaar vormen.
Dit blog artikel riep de vraag op hoe het zo kon zijn dat er zelfs “haren” bovenop recht naar boven stonden. Het merkwaardige is dat de Nederlandse WIKIPEDIA hier wel een duidelijk antwoord op geeft. Hier is het geen vraag welke voorwaarden nodig zijn en of er schimmels en/of bacterieen een rol in spelen (in de Zweedse tekst wordt over “troligen” gesproken, waarschijnlijk). Hier staat dus (meer in de link):
“IJshaar kan ontstaan als de luchttemperatuur even onder het vriespunt ligt. In het hout komen schimmels voor en bij de stofwisseling van deze schimmels komt onder andere water vrij dat door zeer kleine openingen in het hout (houtstralen) naar buiten wordt geperst. Het naar buiten geperste water bevriest tot een haarachtige structuur. Een hoge luchtvochtigheid is noodzakelijk voor de succesvolle vorming van ijshaar zodat het naar buiten geperste water niet kan verdampen en voor bevriezing beschikbaar blijft. Zolang de schimmels water blijven produceren en de klimatologische omstandigheden gunstig blijven, kan ijshaar aan blijven groeien. Als de luchttemperatuur te laag wordt, daalt de stofwisseling van de schimmels tot zo’n laag niveau dat er onvoldoende water geproduceerd wordt.”
Tja, WIKIPEDIA is een open online encyclopedie die door verschillende personen bijgewerkt wordt, dus verschillende kennis en inzichten. En de SVT kan verschillende bronnen geraadpleegd hebben.

Over marja wagemans

Een hollandse dame die geniet van haar leven in Zweden. En holländsk tjej som upplever stor nöje med sitt liv i Sverige.
Dit bericht werd geplaatst in Blogg-nl en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

8 reacties op IJshaar

  1. Pingback: eigen foto’s ijshaar | marja wagemans

  2. Jan zegt:

    Mooi verhaal, en mooie foto’s. Klein detail, als technicus zit ik toch nog met een klein vraagje: op een groot aantal van de foto’s zitten de ijsharen niet alleen aan de onderzijde van de tak maar ook aan de bovenkant. Nu wil ik wel geloven dat water uit de tak komt en omlaag sijpelt, maar eh, omhoogsijpelen? 🙂

    • Hej! Lijkt misschien raar maar ik heb zelf ook gezien dat de haren bovenop zaten. Zal volgende keer een foto nemen van een ‘eigen’ tak. Misschien wordt het eruit geperst door de afkoeling? Kom hier nog op terug, groetjes!

      • Jet zegt:

        Als “iets” bevriest doordat het water lekt kan het ijs wel degelijk naar boven uit groeien. In je vrieselement “groeit” het ook naar boven én alle andere richtingen toe. Het is wel niet helemaal het zelfde maar ijs kan dus naar boven toe uitgroeien/ uitzetten.
        Overigens was ijshaar groei onlangs ook een item op het NOS journaal. Ik heb er vaak naar gezocht, hier en in Zweden maar nog nooit aangetroffen. Ik vind het heel bijzonder om te zien.

      • Hej! Ik heb het artikel iets aangepast want op de Nederlandse WIKI stond heel duidelijk dat het schimmels/bacterieen waren die het water naar buiten drukten. Ijshaar heb ik hier wel een paar keer gezien, de volgende keer dat ik het zie fotografeer ik het. Niet zo groot trouwens zoals deze foto’s dat is wel heel apart. Je weet dat het hier heel wisselend is maar veelal boven nul? Wordt weer regenachtig, geloof dat er volgende week iets meer koude komt maar er wordt al gezegd dat er geen winter in zicht is. Jammer, toch? Groetjes en doe voorzichtig!

    • Hej! Op de Nederlandse WIKI staat het antwoord op jouw vraag. Bacterieën en schimmels zijn hier de oorzaak. Ik had zelf niet de Nederlandse WIKI gelezen maar dat was nog wel nuttig geweest. Heb het artikel aangepast. Groetjes!

      • Jan zegt:

        Hallo Marja, en bedankt voor de moeite die je nam voor het nazoeken. Inderdaad, als het water dankzij die schimmels en bacteriën uit de tak naar buiten geperst wordt verklaart dat dat de haren ook naar boven toe aangroeien.
        Voor wat betreft de winter in Zweden (en hier): ik denk dat de veranderingen de komende jaren heel hard gaan, sneller dan de meesten van ons nu in de gaten hebben.

  3. Rene Kemper zegt:

    Mooi he ? Ik zag het vorige (zachte) winter ook, en wist niet wat het was… nu wel ! Dank je…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.